Paraclimbing photosession May 23 2018

[the charming lady in the first picture is my coach]

Team paraclimbing 2018 Zout Fotografie (4 van 34)Team paraclimbing 2018 Zout Fotografie (16 van 34)Team paraclimbing 2018 Zout Fotografie (3 van 34)Team paraclimbing 2018 Zout Fotografie (32 van 34).JPG

 

(credits go to Rein Rijke of Zout fotografie)

Posted in Paraclimbing | 1 Comment

Reizen met een handicap 

Om te reizen met een handicap moet je soms (letterlijk) out-of-the-box denken

Posted in Travels | 1 Comment

Biografie (Nederlands)

Op mijn 16e heb ik een hersenbloeding gehad, waardoor mijn hele linker lichaamshelft (arm, been, oog, alles!) spastisch werd. De oorzaak van de bloeding was een niet-te-verwijderen hersentumor, die ze tot drie keer toe toch hebben proberen te verwijderen. Keer op keer heb ik dat maar net overleefd. Desondanks heb ik mijn middelbare school afgemaakt (2000), en ben ik in Utrecht sterrenkunde gaan studeren. Al gauw kwam ik erachter dat sterrenkundigen zich vaak verschuilen achter moeilijke vergelijkingen, zonder in te gaan op de (filosofische) vragen die aan de vergelijkingen ten grondslag liggen. Ik besloot daarom een PhD onderzoek in de filosofie van de natuurkunde te doen. In 2017 ben ik in Utrecht gepromoveerd.
228345_200584023314340_1921610_n

Al sinds 2008 doe ik aan klimmen (meestal in een klimhal maar soms ook in de bergen), maar pas sinds 2016 doe ik mee aan de internationale paraklim-competitie. In september 2016 ben ik 4e geworden op het WK in Parijs, en nu train ik voor het WK 2018, dat in september in Innsbruck gehouden zal worden.

 

Als ik niet hard aan het trainen ben voor het paraklimmen, dan ben ik docent natuurkunde/wetenschapsfilosofie aan de universiteit, en schrijf ik veel. Ik heb een boek geschreven over het paraklimmen dat binnenkort uitkomt, en ik schrijf meerdere blogs over filosofie en natuurkunde.

21617959_1478261922253882_4623168448915128754_n

Wil je meer weten? laat dan een berichtje achter!

Posted in Paraclimbing | Leave a comment

Binnenkort in Amsterdam:

Untitled.png

Image | Posted on by | Tagged , , , | Leave a comment

Welkom op mijn PARAKLIMMER website!

zekeren_rollator

De boel staat nog in de steigers hier, maar binnenkort kun je op deze site alles lezen over mijn paraklimmen. Hoe ik train, waar ik train, aan welke wedstrijden ik van plan ben te gaan meedoen…vanalles!

Als je het idee hebt dat er iets mist, of je wilt gewoon even zeggen wat je vindt, laat dan alsjeblieft een berichtje achter. Alvast bedankt!

Vergeet trouwens niet je op dit blog te abonneren. Vul hierboven ergens je emailadres in en ik houd je op de hoogte van mijn trainingen en wedstrijden, en je krijgt bericht zodra mijn boek over paraklimmen uitkomt!

Posted in Paraclimbing | Leave a comment

Einstein & Kant: Synthetic Relativity?

curved space ball

Einstein’s approach to physics may be compared to Kant’s approach to philosophy. Where Kant derived things about the world we perceive from the possibility of human knowledge, Einstein derived things about the world we perceive from the possibility of human physics. At the basis of Kant’s philosophy lies the thought that the world must be such that our knowledge of that world is possible. Kant said that if knowledge is possible, then the world we perceive must have certain features*.  In a way that appears similar, Einstein said that if physics is possible then the world we perceive must have certain features. At the basis of Einstein’s physics lies the thought that the world must be such that physical knowledge of that world is possible.

Kant’s Synthetic A Priori

Let’s start with Kant. To understand Kant’s view it is important to understand that he made a distinction between propositions that are analytic and propositions that are synthetic. A proposition is analytic if its its truth-status can be judged by analysing the definitions of the terms used in the proposition (a standard example of an analytic proposition is “a square has four sides”). A proposition is synthetic if more than mere terminological analysis is required: we must make an observation. A standard example of a synthetic proposition is “the apple is red”.

Kant called analytic propositions a priori, which means that he believed that the truth-status of such propositions can be judged prior to any observation. It won’t surprise anyone that Kant believed that most synthetic statements are a posteriori. Wait a minute… most? why not all? Kant believed that besides the analytic a priori and synthetic a posteriori there is yet a third category of propositions: the synthetic a priori. Synthetic a priori propositions tell us something about the world around us, yet can be known to be true independent of observation.

Einstein’s Relativity

How is Einstein’s approach to physics comparable to this? Einstein analysed physics and came up with the idea of relativity: to be able to do physics, it must be possible for different observers to agree on what the physical laws are. In other words: physical laws must be the same in all reference frames. The thought of relativity was not new. Galileo already observed that if you do an experiment in a uniformly moving lab (say, the cargo hold of a steadily moving ship) or in a lab at rest (on the shore) you will find the same physical laws. However, for Galileo that was a result of how we do physics. The innovative thing about Einstein’s approach is that the thought that physical laws must be the same in all reference frames is no longer a result, but lies at the basis of physics – it has become a postulate.

Is Einstein’s Relativity Postulate Synthetic A Priori?

A debated question about the relation between the approaches of Einstein and Kant is whether Einstein’s postulates are synthetic a priori. Einstein regarded relativity as a postulate – doesn’t that mean that he believed that relativity is a priori?

relativity_Escher

‘Relativity’ by M.C. Escher (1953)

Being the empiricist that he was, Einstein did not think of his postulates as synthetic without observations telling us so. Only experiment can tell us whether the postulates we choose as the basis of our theories “latch on to the blueprint of reality”. Period. Case closed.

But suppose, for the sake of the argument, that someone with sound common sense but a scientifically untrained mind (a tabula rasa, if you will) were given the following task: try to find a system of laws or rules that can be used by a group of people to make accurate predictions about the things that surround them. What will she find?

Thought Experiment

One might argue that our scientifically untrained friend comes up with a principle of relativity, as laws and rules are most useful if they hold for everyone in the group**. But after that our untrained friend would have to say for who (which reference frames) relativity holds. It might seem as if she should assume relativity for all reference frames, as Einstein did. But Einstein never did that. Einstein only assumed relativity for all reference frames that move either uniformly or acceleratedly relative to each other. He assumed nothing about reference frames that differ from each other in other respects. Here one could think of different movements (eg. irregular, or even discontinuous) or other parameters (such as size, colour or mass).

In other words, our friend doesn’t have any idea what relativity is (what it means that all laws are the same), because for that it is necessary to say what parameters are relevant in describing physical laws. For Einstein it was Newton’s definition of force in terms of acceleration that singled out different states of motion as relevant for reference frames. Only with a definition of force in hand our friend would know which parameters should be the invariants.

 

 

 

*) Where Kant seems to have gone wrong is in thinking that the knowledge of his time (featuring absolute simultaneity and euclidean geometry) was the only possible knowledge.

**) Or she could come up with some kind of subjective relativity: Physical laws are not necessarily the same in all reference frames, but physical laws which can be associated with more reference frames are considered to be better.

Read about Hans Reichenbach’s take on Kant & Modern Physics here.

Posted in Philosophy of Physics | Tagged , , , , | 1 Comment

Why is Schrödinger’s cat not just dead OR alive?

In quantum theory there is a thought experiment called Schrödinger’s cat-experiment. The idea of the experiment is that there is a cat in a closed box (don’t try this at home or at all!) together with a flask filled with poison which would, if released, instantly kill the cat. Next to the flask there is a hammer whose position is determined by some kind of mechanism involving the nucleus of an atom. The details of the mechanism do not concern us here: what is important for us is that if the atomic nucleus decays then the hammer will fall, the poison will be released and the cat dies. If the nucleus doesn’t decay, then the flask remains unbroken and the cat remains unharmed.

Suppose that, at a given moment after the lid has been closed, we don’t know whether the atom has decayed or not, and hence whether the cat is alive or dead. Quantum mechanics tells us* that as long as the box is closed and we cannot say that the cat is either dead or alive, we must assume that the cat is in a ‘superposition’ of a live and a dead state. Does that mean that we must assume that the cat is both dead AND alive?! That would be bizarre!

Schrodingers_cat.svg
Fig 1. Schrödinger’s cat.

Why can’t we just assume that although we are uncertain as to whether the cat is alive or dead, the actual state of affairs is that the cat is either alive or dead? Why do quantum theorists resort to this vague concept of superposition?

Continue reading

Posted in AUC-Big Questions in Science | 1 Comment

On the curvature of beer coasters and spheres

I told a friend of mine, Josh, about the course I am teaching at Amsterdam University College. I told Josh that in last week’s class we treated Albert Einstein and his relativity theories, and how whoppingly strange it is to imagine curved space (or even spacetime).  At some point during that lecture, as I was calmly and comfortably rambling on about how Einstein’s discoveries had flabbergasted his contemporaries and radically changed our views on reality, one of the students raised her hand: “What are we talking about here? I know what a curve is, that’s when the road bends before me, like a line that’s not straight. But that line is on paper… what does it even mean to say that ‘space itself is curved’?

When the girl had asked her question an indistinct murmur rose up from the group of students. I was silent for a moment, and then I suddenly realised how silly I had been: Here I was, trying to explain how amazing were Einstein’s theories about spacetime and the way it curves, and I had forgotten to start with explaining what this curvature is!

One thing at a time. Let’s first discuss space and spatial curvature. Let’s begin by trying to answer this question: How can it be that space is curved if it has nothing to curve into? how can space bend if it can’t bend anywhere?!

Continue reading

Posted in AUC-Big Questions in Science | 1 Comment

Wikimedia2017 lezing – Feiten bestaan!?

Vragen aan het Publiek

Steek uw hand omhoog als u denkt dat de uitdrukking klopt.

  • ‘feiten bestaan niet’
  • ‘feiten kunnen waar of onwaar zijn’
  • ‘feiten kunnen waargebeurd zijn’
  • ‘een verhaal kan waargebeurd zijn’

Volgens de Nederlandse Van Dale is een feit “iets dat werkelijk is of heeft plaatsgehad.” Met andere woorden: iets is een feit als het is gebeurd en het is geen feit als het niet is gebeurd. Dat klinkt helder.

Gemaakte feiten (I)

De zaken worden ingewikkelder als we naar de herkomst van het woord ‘feit’ kijken (nu hoor ik u denken: “doe dat dan ook niet”, maar dat is al te laat). Ons woord ‘feit’ stamt af van het Latijnse ‘factum’, dat zoveel als ‘gemaakt’ betekent. Dat is belangrijk, omdat het een andere kijk op feiten geeft. Feiten zijn niet gewoon ‘wat er gebeurt’, maar eerder onze interpretatie van wat er gebeurd is.  Maar wat betekent dat dan, dat feiten gemaakt worden?

trump

Laten we, om te zien hoe feiten geïnterpreteerd kunnen worden, kijken naar autisme in de VS (Trump staat hiernaast afgebeeld omdat we kijken naar autisme in de VS; Trump heeft natuurlijk niets met autisme te maken).

In de jaren ’70 schatten wetenschappers dat een op de 2000 kinderen autistisch is. Nu, anno 2017, is dat één op de 70. Dat is bijna 30 keer zoveel! Er is veel gediscussieerd over deze vermeende ‘autisme-epidemie’. Het kan natuurlijk zo zijn dat dat de jeugd van tegenwoordig de modernisering van de maatschappij niet meer kan bijhouden, dat in 40 jaar de wereld zo is veranderd dat het logisch is dat autisme zo vaak voorkomt.

Maar er zijn ook andere verklaringen mogelijk. Er zijn altijd mensen met autisme geweest, maar die werden niet altijd als iemand met autisme beschouwd. Autisme als naam voor een specifieke aandoening, is ooit ‘uitgevonden’. Wetenschappers denken dat de wonderbaarlijke toename van het aantal mensen met autisme ten dele wordt veroorzaakt door een groeiend bewustzijn dat er zoiets bestaat als autisme. Dat klinkt misschien vreemd. Of iemand autistisch is of niet, dat is toch een feit? Hoe kan ons bewustzijn van autisme daar nu iets mee te maken hebben?

Denk eens aan een huisarts die nog nooit heeft gehoord van autisme. Zij zal de diagnose ‘autisme’ niet stellen. Als we kijken naar de jaren waarin het aantal gevallen het meeste stijgt, dan blijkt dat de stijging in veel gevallen kan worden verklaard zonder te verwijzen naar de daadwerkelijke toestand van personen. Omgevingsfactoren lijken dan verantwoordelijk voor de stijgingen. Zo werd er bijvoorbeeld in 1991, een jaar waarin het aantal gevallen erg steeg, een nieuwe ziektewet ingevoerd die families met autistische kinderen recht gaf op subsidie. Ook is over de jaren meerdere keren de definitie van autisme (de symptomen die iemand moet hebben om als ‘autist’ te worden beschouwd) veranderd.

Ook al zouden we op deze manier iedere stijging in het aantal mensen met autisme kunnen verklaren zonder het over de personen zelf te hebben, dan nog zijn medici het erover eens dat autisme een bestaand fenomeen is met een biologische achtergrond. Deze biologische achtergrond is een ingewikkeld verhaal over hoe atomen en moleculen zich gedragen in onze hersenen. ‘Oké, zul je nu misschien denken, ‘hoeveel autisten er precies zijn is dus niet een feit. Maar dat verhaal over atomen en moleculen, dat zijn toch feiten?’

Gemaakte feiten (II)

Nou… nee. Ons tweede voorbeeld van de interpretatie van feiten laat zien dat ook de uitspraak ‘atomen bestaan’ geen feit is, maar een interpretatie van feiten. Laten we eens kijken naar de waarneming van atomen. Natuurkundigen gebruiken daarvoor een elektronenmicroscoop. Een elektronenmicroscoop meet de dikte van een oppervlak door met een naald over dat oppervlak te gaan en te meten hoe dichtbij het oppervlak is. Als het oppervlak bestaat uit atomen dan meet de elektronenmicroscoop dat het oppervlak regelmatig dichtbij komt (zie afbeelding 2).

stm

afbeelding 2: de naald van een elektronenmicroscoop ‘voelt’ atomen

Maar stel nu dat atomen niet bestaan; dat er in het hele universum een soort veld bestaat met ‘bobbels’ erin (zie afbeelding 3). Dan zou een elektronenmicroscoop hetzelfde zien als wanneer er atomen bestaan.

We weten dus helemaal niet zeker of atomen wel bestaan! Het idee dat materie uit atomen bestaat is slechts een (heel erg nuttige) aanname.

 

 

 

images

afbeelding 3: een universeel materie-veld

Waarom doen we dit soort aannames? Als we het niet zeker weten, waarom nemen we dan aan dat atomen bestaan? Het antwoord op deze vragen is eigenlijk heel simpel: we moeten bepaalde aannames wel doen, anders is wetenschap onmogelijk.

Wetenschap: Model van de Werkelijkheid

Een gangbare opvatting is dat wetenschap een zoektocht is naar het wiskundige model dat het beste past bij de werkelijkheid die we waarnemen. Zo denken we bijvoorbeeld dat het model dat het beste past bij een steen die wordt afgeschoten met een katapult een wiskundige parabool is (zie afbeelding 5).

katapgr_16_baan1

Parabola afbeelding 5 & 6: een katapult & een parabool

In deze opvatting van wetenschap als modellering van de werkelijkheid kunnen we duidelijk aangeven wat een feit nu eigenlijk is. Ook aan het begrip ‘waarheid’ kunnen we een heldere betekenis geven. Een feit, zoals we in de eerste zin van dit essay al zagen, is “iets dat werkelijk is of heeft plaatsgehad.” In onze opvatting over wetenschap horen feiten dus thuis in de werkelijkheid.

Wat is ‘waarheid’ in onze opvatting? Kunnen we ‘waarheid’ eenduidig definiëren? In onze opvatting is het van het grootste belang dat het (wiskundige) model dat we kiezen zo veel mogelijk lijkt op wat er in het echt gebeurt. ‘Waarheid’ is dan niets anders dan een juiste afbeelding van iets uit de werkelijkheid (bijvoorbeeld een vliegende kanonskogel) op iets uit het gekozen model (bijvoorbeeld de wiskundige parabool).

Antwoorden aan het Publiek

We kunnen met behulp van deze opvatting over wetenschap de vragen beantwoorden die ik eerder aan het publiek voorlegde.

  • ‘Feiten bestaan niet.’

[Er gebeuren dingen; er bestaat een werkelijkheid, dus feiten bestaan. MAAR: feiten zoals wij ze waarnemen zijn noodzakelijkerwijs ‘gekleurd’ door interpretatie.]

 

  • ‘Feiten kunnen waar of onwaar zijn.’

[Dit is een ‘categorische fout’; feiten zijn dingen die gebeuren in de werkelijkheid terwijl de waarheid gaat over het verband tussen de werkelijkheid en onze modellen daarvan.]

 

  • ‘Feiten kunnen waargebeurd zijn.’

[Dit is een tautologie. Iets is een feit of het is geen feit. Als iets een feit is, dan is het per definitie waargebeurd.]

 

  • ‘Een verhaal kan waargebeurd zijn.’

[Nee, een verhaal kan worden verteld (of geschreven of geschilderd of…), een verhaal kan niet gebeuren.]

 

 

Maar wat klopt er dan wel?! zult u zich misschien afvragen.

‘een op feiten gebaseerd verhaal’

 

Conclusie:

  • feiten kunnen niet gemaakt worden
  • feiten kunnen op verschillende manieren worden gemodelleerd en dus geinterpreteerd.
  • We kunnen er nooit zeker van zijn of iets een feit is.
  • Waarover we zeker (denken te kunnen) zijn, zijn geen feiten.

Appendix – vragen uit het publiek

  • bestaat de waarheid in jouw opvatting over wetenschap?

Ze bestaat wel, maar de waarheid is onbereikbaar (en misschien ook wel niet te vatten in een model).

 

  • wat zou Kant gezegd hebben?

Kant zou de splitsing tussen de werkelijkheid en onze modellen daarvan nog een stap verder doorgevoerd hebben. Kant geloofde namelijk dat er achter de werkelijkheid zoals wij die waarnemen nog een diepere werkelijkheid ligt die voor ons onkenbaar is (hij noemde dat “das Ding an sich”) omdat wij nu eenmaal alleen maar kennis hebben van de werkelijkheid zoals wij die waarnemen.

 

  • wat zou Wittgenstein gezegd hebben?

Wittgenstein (in zijn vroege werk; de tractatus) zou zich kunnen vinden in ons idee van wat feiten zijn. Ook zou hij zeggen dat de verdere stap van Kant te ver gaat: je moet het niet hebben over onkenbare dingen. “Waarover men niet spreken kan, daarover moet men zwijgen” schreef hij.

 

Posted in Philosophy of Mathematics, Philosophy of Physics | Tagged , , , , | 4 Comments

Paraclimbing Edinburgh

edinb sit

In September I competed for the IFSC Paraclimbing Worldcup in Edinburgh (UK). The two qualification routes went well, but in the finals I fell from the third grip (the grip I’m sitting on in the picture). But I had a great time!

Continue reading

Posted in Paraclimbing, Travels | Leave a comment